W jakich przypadkach sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary?
Listopad 10, 2014
Umowne rozszerzenie odpowiedzialności dłużnika na okoliczności niezawinione - Kancelaria Adwokacka Ius Cogens w Toruniu
Umowne rozszerzenie odpowiedzialności dłużnika na okoliczności niezawinione
Listopad 17, 2014

Język prawniczy bardzo często różni się od języka potocznego. Zwroty, które zwyczajowo znaczą jedno, w umowie cywilnoprawnej mogą mieć zupełnie inne znaczenie, oderwane od ich rozumienia słownikowego. Powyższe może mieć kapitalne znaczenie zarówno w trakcie negocjacji kontraktowych ale także później jeśli pojawią się problemy i spory w związku z wykonaniem umowy.

 

Powszechną praktyką w umowach dotyczących robót budowlanych jest zastrzeganie kar umownych za zwłokę lub opóźnienie. Okazuje się jednak, że odpowiedzialność za zwłokę to coś innego niż odpowiedzialność za opóźnienie a skutki dotyczące drobnych różnic w zapisach mogą być bolesne.

Zazwyczaj nie ma problemu jeśli oba pojęcia stosowane są zamiennie, gdyż w języku potocznym znaczą to samo. W języku prawniczym jednak mają już nieco inne znaczenie i przez to może się okazać, że podpisując umowę w której przyjmujemy swoją odpowiedzialność za opóźnienie popełniliśmy bardzo duży błąd. To niedopatrzenie może skutkować naszą odpowiedzialnością z tytułu kar umownych.

Terminy zwłoka i opóźnienie pojawiają się w art. 476 kodeksu cywilnego. Zgodnie z poglądami doktryny i utrwalonym orzecznictwem:

Opóźnienie występuje wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązania w ustalonym terminie. Przy czym, uchybienie to nie jest następstwem okoliczności obciążających dłużnika. Skoro zatem dłużnik nie ponosi winy to co do zasady nie jest to przykład nienależytego wykonania zobowiązania, który mógłby uruchomić sankcje w postaci roszczenia odszkodowawczego lub kar umownych.

Z kolei zwłoka dłużnika to uchybienie terminowi świadczenia, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność. W przypadku zwłoki dłużnika możliwe jest pociągnięcie go do odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania lub z tytułu kar umownych.

Przyjęcie odpowiedzialności za zwłokę uzależnia możliwość naliczenia kar umownych od winy wykonawcy. Jeśli wykonawca nie ponosi winy za przekroczenie terminu wykonania robót budowlanych, to nie można go obciążyć obowiązkiem zapłaty kar umownych. Przyjmuje się, że wykonawca nie ponosi winy jeśli przykładowo wystąpiły niekorzystne warunki pogodowe, których nie dało się przewidzieć, konieczność dokonania zmian w projekcie dostarczonym mu przez inwestora lub z innych podobnych przyczyn.

Co do zasady odpowiedzialność z tytułu kar umownych uzależniona jest od winy wykonawcy. Warto jednak mieć na uwadze, że w kontraktach dotyczących inwestycji budowlanych pojawiają się postanowienia rozszerzające odpowiedzialność dłużnika na okoliczności niezależne od winy. Jest to możliwe na podstawie art. 473 kodeksu cywilnego. Często zapisy te wskazują, że wykonawca jest odpowiedzialny za opóźnienie czyli przekroczenie terminu wykonania robót niezależnie od okoliczności.

Jest to jednoznaczne przyjęcie odpowiedzialności za tzw. opóźnienie proste. Taki zabieg powoduje, że bez znaczenia jest ewentualna wina wykonawcy. Wykonawca podpisując taką umowę gwarantuje, że termin zakończenia robót zostanie dotrzymany niezależnie od okoliczności np. wspomnianych wcześniej złych warunków pogodowych.

Z tych względów po raz kolejny warto wskazać, że niezbędna jest dokładna analiza każdej umowy przed jej podpisaniem.

fot. sxc.hu

Piotr Konieckiewicz
Piotr Konieckiewicz
Łączy swoją pasję do prawa z praktyką zawodową. Większość artykułów napisanych na blogu ma swoje źródło w realnych problemach, z którymi przyszło mu się mierzyć. Wolne chwile poświęca na tropienie ciekawostek i absurdów związanych z prawem, zwiedzanie bliższej i dalszej okolicy, fotografowanie, gry komputerowe oraz literaturę historyczną i przygodową.