Do czego służy przerwanie biegu przedawnienia?
Czerwiec 4, 2014
odstąpienie od umowy deweloperskiej Kiedy można odstąpić od umowy deweloperskiej - Kancelaria Adwokacka Ius Cogens Toruń
Możliwość zastrzeżenia kar umownych za opóźnienie w wykonaniu robót budowlanych
Czerwiec 8, 2014

Zasadniczo, rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci. Przyjmuje się bowiem, że to na najbliższych członkach rodziny spoczywa obowiązek ich utrzymania. Obowiązek ten przeważnie trwa do czasu aż dziecko osiągnie samodzielność. Z reguły ten stan wystąpi, gdy będzie pełnoletnie i będzie mogło samodzielnie się utrzymać.

Wiele osób zwraca się do nas z pytaniem, kiedy i w jaki sposób mogą uchylić się przed koniecznością wypełniania świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci. Te i inne informacje, mogą Państwo znaleźć w poniższym wpisie.

Stwierdzenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego może nastąpić jedynie w procesie sądowym opartym na podstawie art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Podstawąmaterialnoprawną tego żądania jest art. 133 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego który stanowi, iż

Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

Należy podkreślić, że wystarczy, aby w danym przypadku wystąpiła przynajmniej jedna z tych przesłanek. Nie jest też wykluczone, że dojdzie do swoistej kumulacji i w danej sprawie wystąpią obie na raz.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że dyspozycja tego przepisu obejmuje w zasadzie jedynie dzieci pełnoletnie. Wytoczenie powództwa przeciwko dziecku, które nieosiągnęło jeszcze 18 roku życia będzie nieskuteczne i będzie prowadzić do oddalenia powództwa.

Powracając jednak do analizy cytowanego przepisu, należy podkreślić, że pierwszą z przesłanek jest występowanie nadmiernego uszczerbku majątkowego u rodzicówzobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych. W tego typu sprawach konieczne jest dokonanie wnikliwej analizy dochodów oraz wydatków osób zobowiązanych. Jeżeli rodzice utrzymują się ze skromnej pensji, renty lub emerytury, zaś świadczenia alimentacyjne są znacznym obciążeniem dla ich budżetu domowego to szanse na pozytywny wynik sprawy są dość duże. O nadmiernym uszczerbku może świadczyć również wiele innych okoliczności, których nie będę przytaczał. Wszystko zależy do konkretnego przypadku.

Druga przesłanka jest zależna od samego uprawnionego czyli dziecka. Przyjmuje się, że dziecko samo powinno dążyć do usamodzielnienia się, zdobycia zawodu, ukończenia nauki i w konsekwencji podjęcia pracy zarobkowej.

Wskazane poglądy znajdują szerokie odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym:

W odniesieniu do dzieci, które osiągnęły pełnoletność, należy brać pod rozwagę to, czy wykazują chęć dalszej nauki oraz czy ich zdolności oraz cechy charakteru pozwalają na kontynuowanie nauki. Rodzice nie mogą zatem uchylić się od obowiązku alimentowania studiującego dziecka przez powoływanie się na to, że mogłoby ono już „utrzymać się samodzielnie”, gdyby podjęło pracę z chwilą osiągnięcia średniego wykształcenia. Jedynie brak pozytywnych wyników w nauce uzasadniałby ustanie obowiązku alimentacyjnego rodziców.

wyrok Sądu Najwyższego z dni 16 lipca 1998 r., sygn. akt: I CKN 521/98, LEX nr 1232692

1. Dziecko, które osiągnęło nie tylko pełnoletność, ale zdobyło także wykształcenie umożliwiające podjęcie pracy zawodowej, pozwalającej na samodzielne utrzymanie, nietraci uprawnień do alimentów, jeżeli np. chce kontynuować naukę i zamiar ten znajduje uzasadnienie w dotychczas osiąganych wynikach.2. Trudna sytuacja materialna rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci. Zmuszeni są oni dzielić się z dziećmi nawet bardzo szczupłymi dochodami, chyba że takiej możliwości są pozbawieni w ogóle. W sytuacjach skrajnych, zwłaszcza o charakterze przejściowym, sprostanie obowiązkowi alimentacyjnemu wymagać nawet będzie poświęcenia części składników majątkowych.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2000 r., sygn. akt: I CKN 1538/99, LEX nr 51629

Także z punktu widzenia ustawodawcy nie jest pożądane, aby dana jednostka przez całe życie utrzymywała się kosztem swoich rodziców. Świadczenia alimentacyjne mają umożliwić dziecku start w dorosłe życie. Zdobycie odpowiedniego wykształcenia jest w tym przypadku bardzo ważne, aczkolwiek nie można dopuszczać do sytuacji w których osoby uprawnione do alimentów studiują wiecznie lub trwonią świadczenia nie przykładając się do nauki.

Takie poglądy znalazły swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym brak promocji do następnej klasy spowodowanej wagarami, może stanowić podstawę uchylenia się rodziców od obowiązku alimentacyjnego (uchwała SN z dnia 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86, OSNCP 1988, nr 4, poz. 42, a także wyrok SN z dnia 8 sierpnia 1980 r., III CRN 144/80, OSNCP 1981, nr 1, poz. 20).

Podobnie – nieusprawiedliwiona odmowa podjęcia przez dziecko pracy nie stanowi przesłanki reaktywującej obowiązek alimentacyjny rodzica. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1998 r., sygn. akt: III CKN 565/98, LEX nr 1214448)

Obowiązek alimentacyjny wygasa z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia uchylającego ojcostwo, np. w sprawie o ustalenie bezskuteczności uznania. Zgodnie ze stanowiskiem SN nie podlegają jednak zwrotowi świadczenia, które zostały spełnione przed uprawomocnieniem się orzeczenia, ponieważ w chwili spełnienia świadczenie miało usprawiedliwioną podstawę prawną. (uchwała (7) Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1982 r., III CZP 22/82, OSNC 1983, nr 1, poz. 2.)

fot. sxc.hu

Piotr Konieckiewicz
Piotr Konieckiewicz
Łączy swoją pasję do prawa z praktyką zawodową. Większość artykułów napisanych na blogu ma swoje źródło w realnych problemach, z którymi przyszło mu się mierzyć. Wolne chwile poświęca na tropienie ciekawostek i absurdów związanych z prawem, zwiedzanie bliższej i dalszej okolicy, fotografowanie, gry komputerowe oraz literaturę historyczną i przygodową.