Powód powinien już w pozwie wskazać wszelkie znane sobie dowody - Kancelaria Adwokacka Ius Cogens w Toruniu
Powód powinien już w pozwie wskazać wszelkie znane sobie dowody
Listopad 3, 2014
W jakich przypadkach sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary?
Listopad 10, 2014
Pokaż wszystkie
Zastrzeżenia do protokołu w postępowaniu cywilnym - Kancelaria Adwokacka Ius Cogens Toruń

Zastrzeżenia do protokołu w postępowaniu cywilnym - Kancelaria Adwokacka Ius Cogens Toruń

Prowadzenia sporów sądowych nie można nauczyć się z poradnika. Osoba nieobeznana z realiami sądowego postępowania cywilnego nie zawsze będzie potrafiła dostatecznie dowodzić swoich racji, nawet jeśli przeczyta mnóstwo fachowych porad, instrukcji i wpisów na blogach.

Część osób prowadzących samodzielnie własne sprawy skupia się na tym aby napisać pozew bez tzw. braków formalnych, dobrze uzasadnić swoje roszczenia i wskazać dowody. Zdarza się jednak, że to nie wystarczy, aby wygrać sprawę. Przede wszystkim takim osobom często brakuje wiedzy w zakresie reguł rządzących postępowaniem cywilnym. Jedną z takich bezwzględnych reguł jest obowiązek niezwłocznego zwracania uwagi sądu na uchybienia przepisom procedury poprzez wpisywanie stosownych zastrzeżeń do protokołu. Brak takiego zastrzeżenia w uniemożliwia powoływanie się na te uchybienia w dalszym toku postępowania, a więc chociażby w postępowaniu apelacyjnym.

Zastrzeżenia do protokołu

Z reguły niewiele osób, poza fachowymi pełnomocnikami ma świadomość tego obowiązku, ponieważ o konieczności składania tzw. zastrzeżeń do protokołu sądowego stanowi tylko jeden niezbyt długi przepis. Podkreślam – jeden – ponieważ obecnie obowiązujący kodeks postępowania cywilnego zawiera 1217 artykułów. Dla nas najbardziej interesującym jest dzisiaj art. 162 kpc o następującej treści:

Strony mogą w toku posiedzenia, a jeżeli nie były obecne, na najbliższym posiedzeniu zwrócić uwagę sądu na uchybienia przepisom postępowania, wnosząc o wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Stronie, która zastrzeżenia nie zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na takie uchybienia w dalszym toku postępowania, chyba że chodzi o przepisy postępowania, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę z urzędu, albo że strona uprawdopodobni, iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy.

Konsekwencje braku złożenia przez stronę zastrzeżeń do protokołu w postępowaniu cywilnym

Treść przepisu jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości. W orzecznictwie sądowym pojawiło się wiele komentarzy na temat tego przepisu. W wyroku z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt: I ACa 692/13 – Sąd Apelacyjny w Białymstoku – stwierdził, że:fh2

Brak właściwej reakcji w odpowiednim czasie, zgodnie z regulacją z art. 162 KPC obciąża w skutkach procesowych stronę. Celem tej regulacji jest bowiem zapobieganie nielojalności procesowej przez zobligowanie stron do zwracania na bieżąco uwagi sądu na wszelkie uchybienia procesowe w celu ich niezwłocznego wyeliminowania i niedopuszczenie do tolerowania przez strony takich uchybień w toku danej instancji, a dopiero późniejsze wykorzystanie ich w środkach odwoławczych.

Strona powinna zatem zgłaszać wszelkie znane sobie nieprawidłowości w postępowaniu sądu. Przede wszystkim zastrzeżenia do protokołu powinny być składane w przypadku, gdy Sąd oddali lub pominie wnioski dowodowe składane przez stronę. Brak działania w tym zakresie może na późniejszym etapie spowodować niemożliwość odniesienia się do tego problemu w apelacji. Jeżeli zdaniem strony przeprowadzenie danego dowodu było kluczowe dla sprawy, zaś Sąd oddalił ten wniosek dowodowy to pierwszą rzeczą jaką należy zrobić jest wniosek o wpisanie stosownych zastrzeżeń do protokołu. W orzecznictwie sądowym podkreśla się bowiem, że:

Merytoryczna ocena zasadności postanowienia sądu oddalającego wniosek dowodowy strony w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest możliwa jedynie przy zachowaniu przez skarżącego wymogu zgłoszenia zastrzeżenia o uchybieniu przez sąd przepisom postępowania, zgodnie z treścią art. 162 KPC.

(wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt: I ACa 271/14)

W podobnym tonie wypowiadał się Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt: I ACa 288/13:

Jeżeli po wydaniu opinii przez biegłego sądowego strona pozwana nie zgłosiła zastrzeżenia w trybie art. 162 KPC i nie zgłosiła wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego, to tym samym strona pozwana utraciła prawo powoływania się na inne zarzuty natury procesowej, w tym za spóźniony należy uznać wniosek dowodowy zgłoszony dopiero w apelacji.

Z powyższych względów warto pamiętać o kwestii zastrzeżeń do protokołu. Jeśli strona, która samodzielnie prowadzi swoją sprawę, nie będzie o nich pamiętała to nawet jeśli zleci później przygotowanie apelacji najlepszemu adwokatowi lub radcy prawnemu jej szanse na powodzenie będą znikome. Kwestia zastrzeżeń do protokołu doskonale wpisuje się w zasadę, że nieznajomość prawa szkodzi.

fot. sxc.hu

Piotr Konieckiewicz
Piotr Konieckiewicz
Łączy swoją pasję do prawa z praktyką zawodową. Większość artykułów napisanych na blogu ma swoje źródło w realnych problemach, z którymi przyszło mu się mierzyć. Wolne chwile poświęca na tropienie ciekawostek i absurdów związanych z prawem, zwiedzanie bliższej i dalszej okolicy, fotografowanie, gry komputerowe oraz literaturę historyczną i przygodową.